Yapay Zeka Güveninde Farklılıklar: Coğrafya, Gelir ve Yaş Etkili

Güvenin Önemi

Edelman’ın beş farklı ülke (Brezilya, Çin, Almanya, İngiltere, ABD) arasında gerçekleştirdiği “2025 Trust Barometer Flash Poll: Trust and Artificial Intelligence at a Crossroads” araştırması, YZ’ye olan güvenin, teknolojinin kabul edilebilirliğini doğrudan etkilediğini ortaya koydu. Özellikle gelişmiş pazarlarda, YZ’ye güven duyanların teknolojiyi benimseme olasılığı, güvenmeyenlere göre önemli ölçüde daha yüksek.

Coğrafi Farklılıklar

Araştırma, coğrafi konumun YZ’ye yönelik tutumları önemli ölçüde etkilediğini gösteriyor. Brezilya ve Çin gibi gelişmekte olan ülkelerde YZ’ye karşı daha olumlu bir tutum varken, Almanya, İngiltere ve ABD’de bu oran daha düşük seviyelerde seyrediyor. Örneğin, ABD’de YZ’nin artan kullanımını reddedenlerin oranı, benimseyenlerin sayısının yaklaşık beş katı. Çin’de ise durumun tam tersi gözlemleniyor; YZ’yi benimseyenlerin oranı, reddedenlerin sayısının yaklaşık beş buçuk katı.

Sektörel Farklılıklar

Araştırmanın sektörlere göre yapılan değerlendirmeleri de dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Teknoloji ve finans sektörlerinde çalışanların YZ’yi işyerinde benimseme oranı yüksekken, perakende, üretim ve sağlık sektörlerinde bu oran daha ambivalan bir duruma işaret ediyor. Eğitim, gıda ve ulaşım sektörlerinde ise YZ’ye karşı olumsuz bir tutum hakim.

Gelir Duyarlılığı

Gelir düzeyi de YZ’ye yönelik tutumları etkileyen önemli bir faktör olarak öne çıkıyor. Özellikle İngiltere ve ABD’de, düşük gelirli kişilerin önemli bir bölümü (sırasıyla %71 ve %65), YZ’den herhangi bir fayda sağlayamayacaklarını, aksine geride bırakılacaklarını düşünüyor. Orta ve yüksek gelirli kişilerin de neredeyse yarısı, YZ’den beklenen faydaları elde edemeyeceklerine inanıyor.

Yaş Etkisi

Genç nesillerin YZ’ye karşı daha olumlu bir tutum sergilediği görülüyor. İngiltere’de 18-34 yaş aralığındaki kişilerin YZ’ye olan güven oranı, 55 yaş ve üzeri kesimin oranından 41 puan daha yüksek. Ancak ABD’de bu fark, iş piyasasındaki yavaşlama nedeniyle genç neslin güven oranını %40’a düşürüyor.

Güveni Artırma Yolları

Araştırma, YZ’ye yönelik güveni artırmanın en etkili yolunun bilgi olduğunu gösteriyor. Kişisel deneyimler, YZ’nin karmaşık fikirleri anlamaya yardımcı olması durumunda güven oranını önemli ölçüde artırıyor. Ayrıca, YZ’nin işleri daha hızlı yapmasına ve yaratıcılığı artırmasına verilen değer de güveni pekiştiriyor. YZ’ye karşı direnç gösteren kişilerin çoğunluğu, teknolojinin olumsuz kişisel deneyimlerinden ziyade veri gizliliği konusundaki endişelerden dolayı uzak duruyor.

Liderlik ve İletişim

Çalışma, işverenlerin YZ konusunda daha fazla güvenilirlik oluşturduğu ve genel olarak işletmelere ve hükümetlere göre daha fazla rahatlık hissi yarattığını ortaya koyuyor. Çalışanların iş güvenliğinin artması durumunda YZ’yi benimseme olasılıkları iki kat artıyor. Ayrıca, çalışanların YZ’yi gönüllü olarak benimsemelerini sağlamak da önemli. İngiltere ve ABD’de YZ’ye karşı güvensizlik hissedenlerin çoğu, teknolojinin kendilerine dayatıldığını düşünüyor.

Çalışan Katılımı

Yöneticiler ile çalışanlar arasındaki YZ kullanımında da bir fark olduğu belirtiliyor. Yönetici pozisyonundaki kişilerin neredeyse ikisi, çalışanların sadece dörtte biri düzenli olarak YZ kullanıyor. Çalışanların YZ’nin işlerinde çözüm bulmalarına yardımcı olması, teknolojinin kendilerine olan güveni ikiye katlıyor. İşverenlerin, CEO’lar veya hükümet liderleri yerine, çalışanlar arasındaki iletişim kanallarını kullanması, YZ hakkında doğru bilgiyi yaymak için daha etkili bir yöntem olarak görülüyor. Ayrıca, YZ’nin etkin kullanımı için kaliteli eğitim programları da önemli bir öncelik olarak değerlendiriliyor.

Gelecek Beklentileri

Gelişmiş ekonomilerde YZ’nin benimsenmesini yavaşlatan faktörler arasında, küreselleşmeyle ilişkili iş kayıpları ve COVID-19 salgını sonrası liderlere ve uzmanlara olan güvenin azalması yer alıyor. Ancak, kişilerin finans, sağlık, büyük alışverişler ve iş arama gibi konularda YZ’yi kullanmaktan rahat hissedecekleri belirtiliyor. Yapay zekanın günlük yaşamı dönüştürme hızı göz önüne alındığında, şirketlerin kabul koşullarını oluşturması kritik önem taşıyor.

• Kaynak: Edelman Trust Barometer