Yapay Zeka Kullanımında Kadınlar Geri Kalıyor, İki Katmanlı Ekonomi Riski Artıyor
Yapay Zekanın Hızlı Yükselişi ve Kadınların Durumu
Yapay zeka teknolojileri beklenenden çok daha hızlı bir gelişim gösteriyor. Sadece üç yıl içinde, OpenAI’nin ChatGPT ile yapılan denemelerden sonra şirketler Anthropic’in Claude Code gibi yapay zeka araçlarını iş akışlarına entegre etmeye başladı. Bu hızlı ilerleme, Anthropic CEO’su Dario Amodei dahil birçok kişiyi şaşırtırken, Amodei’nin Ocak ayında yayınladığı 20 bin kelimelik makalede, toplumun önümüzdeki bir veya iki yıl içinde yıkıcı etkiler yaşayabileceği uyarısı yapıldı.
Kadınlar ve Yapay Zeka: Paradoks
Uzmanlara göre, bu hızlı yenilik temposu önemli bir grubu geride bırakıyor: kadınlar. Kadınların yaptığı işlerin yapay zeka tarafından otomatikleştirilme olasılığı erkeklere göre üç kat daha yüksek. Ancak ilginç bir şekilde, kadınların yapay zekayı kullanma oranı ortalama olarak erkeklerden %25 daha düşük seviyede seyrediyor. Bu durum, kadınların yapay zeka liderliği ve geliştirme alanındaki yetersiz temsil ile birleşince, eşitsizliğin derinleşmesine yol açıyor.
Uzmanın Uyarısı: İki Katmanlı Ekonomi
İşyeri yapay zeka adaptasyon stratejisti Mara Bolis, kadınların teknolojiye yeterince dahil olmaması halinde uzun vadeli ekonomik sonuçlar doğabileceği konusunda uyardı. Bolis, “Bu durum, kadınların teknolojiyi kullanma becerisinden ziyade, teknolojinin gelişimini nasıl şekillendireceğimiz konusundaki tercihlerle ilgili bir konu” şeklinde konuştu. Ayrıca, yapay zeka ekonomisinin iki katmanlı hale gelme riskine karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguladı. Bolis, “Yapay zekanın güvenli ve adil bir şekilde gelişmesini sağlamak için kadınların benzersiz becerilerini ve uzmanlıklarını aktif olarak desteklememiz gerekiyor” dedi.
Kadınların Tercihleri ve Risk Algısı
Stanford Üniversitesi, Harvard Üniversitesi ve California Üniversitesi Berkeley araştırmaları, kadınların yapay zeka araçlarının kullanımını daha az bildiğini ve kullandıklarında teknolojiye daha az sabırlı davrandığını ortaya koydu. Ayrıca, yapay zekanın etik sonuçları ve işleri üzerindeki etkileri konusunda erkeklere göre daha endişeli oldukları da belirlendi. Northeastern Üniversitesi ve British Columbia Üniversitesi’nden Beatrice Magistro ve Sophie Borwein tarafından yapılan araştırmalar, kadınların riskten kaçınma eğiliminin yapay zekanın ekonomik faydalarına yönelik şüpheciliğini nasıl etkilediğini gösterdi.
Yapay Zeka Kullanımında Kadınlara Yönelik Ayrımcılık
Harvard Business Review’da yayınlanan bir araştırmaya göre, kadın mühendisler erkek meslektaşlarıyla aynı yapay zeka destekli çalışmaları ürettiklerinde bile daha fazla cezalandırılıyor ve yetersiz bulunuyor. Bu durum, kadınların yapay zekayı kullanma konusunda daha çekimser olmalarının nedenlerinden biri olabilir.
İşgücü Piyasasında Kadınlar Daha Risk Altında
Brookings analizine göre, yapay zeka tarafından işleri en çok etkilenen ve uyum sağlaması en zor olan 6.1 milyon çalışanın %86’sı kadın. Bu pozisyonlar genellikle idari asistanlık, resepsiyon görevlisi, ofis memurluğu ve hukuk katipliği gibi, daha yaşlı kadınların sıklıkla bulunduğu rollerden oluşuyor. Erkeklerin bu tür işlerdeki değişimleri yeni bir kariyere yönelme eğilimindeyken, kadınlar genellikle işgücü piyasasını tamamen terk ediyor.
Yapay Zeka Kullanımındaki Gelişmeler
Cinsiyet eşitsizliği yapay zeka kullanımında devam etse de, bu farkın kapanma eğilimi gösterdiği görülüyor. 2018’de makine öğrenmesi mühendislerinin sadece %12’si kadın iken, şu anda AI profesyonellerinin %30.5’i kadın olarak belirlendi. Eylül 2025 tarihli OpenAI raporu, kullanıcı adlarının cinsiyet dağılımındaki farkın azaldığını gösterdi.
Fierce Ambivalence: Yapay Zekaya Karşı Dikkatli Yaklaşım
Bolis, kadınların yapay zeka sistemlerini inşa etmedikleri için bu alanda boşluklar bulma potansiyeline sahip olduklarını belirtiyor. Bolis, teknolojilere karşı “fierce ambivalence” (sert bir ikircimlilik) ile yaklaşılmasını savunuyor. “İnsanlar bunun ilgisizlik anlamına geldiğini düşünüyor, ancak aslında zıt tutumları aynı anda barındırmak anlamına geliyor” dedi.
