Yapay Zeka, Öğrencilerin Zihinsel Yeteneklerini Zayıflatıyor: Uzmanlar Alarm Veriyor

Yapay Zeka Kullanımı Öğrencilerde Zihinsel Atrofiye Neden Olabilir

ABD merkezli Brookings Kurumu tarafından yayınlanan yeni bir rapor, yapay zeka (YZ) araçlarının eğitim üzerindeki etkilerini değerlendiriyor ve öğrencilerin zihinsel yeteneklerinde ciddi bir düşüşe yol açabileceği konusunda uyarıyor. Rapor, YZ’nin kolayca erişilebilir olması ve öğrencilerin düşünme, problem çözme ve akıl yürütme becerilerini olumsuz etkilediğini belirtiyor.

Geçmişte Hile Yapmanın Zorluğu

Raporda, geçmişte öğrencilerin hile yapma yöntemlerinin, günümüzdeki YZ teknolojileriyle karşılaştırıldığında ne kadar çaba gerektirdiği vurgulanıyor. 1980’ler ve 1990’larda, bir öğrencinin hile yapmak için akranından yardım istemesi, profesyonel bir yazar tutması veya ödev kopyası bulmak için riskli bir girişimde bulunması gerekiyordu. Günümüzde ise ChatGPT gibi YZ platformlarına basit bir komutla istenen cevabı almak mümkün hale geldi.

Uzmanların Endişeleri ve Brookings Raporu

Eğitim uzmanları, veliler ve öğretmenler son üç yıldır YZ’nin hileyi kolaylaştırması nedeniyle endişeleniyorlardı. Brookings Kurumu’nun yayınladığı kapsamlı rapor, bu endişelerin haklı olduğunu gösteriyor. Raporda, YZ’nin öğrencilerin zihinsel yeteneklerini zayıflatma riski taşıdığı ve bunun da bilişsel atrofiyi, yapay yakınlığı ve ilişkisel güvenin azalmasını içerdiği belirtiliyor. Bir öğretmen, röportajda “Öğrenciler akıl yürütemiyor, düşünemiyor ve problem çözemiyor” şeklinde bir ifade kullanmış.

Raporun Metodolojisi ve Kapsamı

Brookings Kurumu’nun Evrensel Eğitim Merkezi tarafından yürütülen bu rapor, bir yıllık “öncesi ölüm” (premortem) çalışması olarak tanımlanıyor. Bu yöntem, Brookings’in nadiren kullandığı bir yaklaşım olsa da, YZ’nin eğitimdeki başarı ve başarısızlıklarını bir on yıl sonra tartışmak yerine hemen değerlendirmeyi amaçlıyor. Çalışma, yüzlerce görüşme, odak grup, uzman danışmanlığı ve 400’den fazla çalışmanın incelenmesiyle gerçekleştirildi.

“Hızlı Tüketim” Eğitim Modeli

Raporda, YZ’nin “hızlı tüketim” eğitim modeli olarak tanımlanıyor. Geleneksel bir sınıfta, karmaşık bir tezi oluşturmak veya zorlu bir matematik problemini çözmek, öğrenmenin gerçekleştiği yerdir. YZ, bu süreci ortadan kaldırarak öğrencilere hazır cevaplar sunuyor ve bu da uzun vadede bilişsel boşluğa yol açıyor. Uzmanlar, YZ’nin öğrencilerin zaten bildiği işleri yapmasına yardımcı olurken, öğrencilerin ise zorlu görevleri YZ’ye devrettiğini belirtiyor.

Bilişsel Borç ve “Yolcu Modu”

Bu durum, “bilişsel borç” veya “atrofi” olarak adlandırılan bir fenomene yol açıyor. Öğrenciler, YZ’ye bağımlı hale geliyor ve bu da eleştirel düşünme becerilerinde azalmaya neden oluyor. Bazı öğrenciler, “Yolcu Modu” olarak tanımlanan bir durumda, fiziksel olarak okulda bulunsalar da öğrenme sürecinden kopuk hale geliyor ve sadece gerekli olan minimum çabayı gösteriyorlar.

Okuma Becerileri ve Hafıza Kaybı

Raporda, okuma becerilerinin özellikle risk altında olduğu vurgulanıyor. Öğretmenler, öğrencilerin YZ nedeniyle bilgileri hatırlamakta zorlandıklarını ve dijital olarak tetiklenen bir amnezi yaşadıklarını bildiriyorlar. Ayrıca, öğrencilerin öğrendikleri bilgileri hafızalarına kaydetmedikleri için, daha sonra bu bilgileri hatırlayamadıkları belirtiliyor.

Öneriler ve Gelecek Yönelimleri

Raporda, öğrencilerin YZ ile etkileşimini yönetmek ve bilişsel becerilerini korumak için eğitim sisteminin yeniden yönlendirilmesi gerektiği savunuluyor. Öğrencilerin YZ’yi bilinçli ve amaçlı bir şekilde kullanmaları, eleştirel düşünme becerilerini geliştirmeleri ve öğrenme sürecine aktif olarak katılmaları teşvik edilmeli.

• Raporun Başlıkları: A New Direction for Students in an AI World: Prosper, Prepare, Protect
• Kurum: Brookings Kurumu
• Merkez: Brookings Kurumu’nun Evrensel Eğitim Merkezi